الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
275
تفسير مجمع البيان (فارسى)
سدى و عطا و ابن جريج و ابراهيم گويند : « أَوْ رُدُّوها » نيز براى مسلمانان است ، بنا بر اين هر گاه مسلمانى سلام كند ، بايد به صورتى نيكوتر از سلام خودش يا مثل آن به او پاسخ داد . اين گفتار ، قويتر است ، زيرا از پيامبر گرامى است كه « هر گاه اهل كتاب بر شما سلام كنند ، بگوييد : « و عليكم » . على بن ابراهيم در تفسير خود گويد : امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) مىفرمايند : مقصود از « تحيت » سلام و هر كار نيكى است . حسن گفته است كه : مردى بر پيامبر گرامى داخل شد و گفت : « السلام عليك » پيامبر فرمود : « و عليك السلام و رحمة اللَّه و بركاته » ديگرى آمد و گفت : « السلام عليك و رحمة اللَّه » پيامبر فرمود : « و عليك السلام و رحمة اللَّه و بركاته » ديگرى وارد شد و گفت : « السلام عليك و رحمة اللَّه و بركاته » و پيامبر فرمود : « و عليك السلام و رحمة اللَّه و بركاته » عرض كردند : شما بر تحيت اولى و دومى افزوديد ، ليكن بر تحيت سومى چيزى نيفزوديد . فرمود او چيزى از تحيت براى من باقى نگذاشت ، از اينرو همان را به او بازگردانيدم . واحدى باسناد خود از ابى امامه از مالك بن تيهان نقل كرده است كه پيامبر گرامى فرمود : « كسى كه بگويد « السلام عليكم » ده حسنه برايش نوشته مىشود و كسى كه بگويد : « السلام عليكم و رحمة اللَّه » بيست حسنه برايش نوشته مىشود و كسى كه بگويد : « السلام عليكم و رحمة اللَّه و بركاته » سى حسنه برايش نوشته مىشود » . إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيباً : مجاهد گويد : يعنى خداوند بر هر چيزى نگهبان است . برخى گفتهاند : كفايت كننده است . ابن عباس گويد : جزا دهنده است . دلالت آيه اين آيه دلالت مىكند بر وجوب رد سلام ، زيرا ظاهر امر مقتضى وجوب است . حسن و جماعتى از مفسران گويند : سلام ، مستحبّ و پاسخ آن واجب است . پاسخ سلام ، گاهى واجب كفايى است و گاهى هم واجب عينى است و آن در صورتى است كه شخص معينى مورد نظر باشد يا اينكه غير از او كسى نباشد . در اين صورت بايد خود او پاسخ